تازه های پزشکی

جرّاحی و جرّاحان در ایران پیش از اسلام

نویسنده: گروه نویسندگان. در ایران باستان به جراح و کلاً کسانی که روش درمان آنها مبتنی بر استفاده از کارد و بریدن بخشی از زخم یا بدن انسان بود (در کنار دو گروه دیگر از پزشکان دوره‌ی ایران باستان، کاردپزشک گفته می‌شد (در اوستایی-karato baesaza). (1) این واژه از تحول واژگانی و معنایی فعل –karǝt اوستایی به معنای بریدن (2) و –baesaza اوستایی به معنای پزشک (3) پدید آمده است. از واژه‌ی karǝto اوستایی هم فعل بریدن و تکه‌تکه کردن و جراحی کردن (4) و هم واژه‌ی کارد (5) پدید آمده است. در بسیاری از زبان‌های هند و اروپایی نیز این ریشه وجود داشته و فعل بری

ادامه مطلب ...
فیبرهای نوری و کاربرد آنها در پزشکی

مترجم: فرید احسانلو. منبع: راسخون. تارهای نوری همانطور که مخابرات را متحول کرده‌اند، دارند در پزشکی نیز در تصویر‌گیریف تشخیص، و درمان-انقلابی به پا می‌کنند. این تارهای بسیار نازک و قابل انعطاف، دریچه‌ای بر بافت‌های زنده‌ی بدن انسان گشوده‌اند. پزشکان، باعبور دادن تارهای نوری از سوراخ‌های طبیعی بدن یا بریدگی‌های کوچک در آن و هدایت آن‌ها در مسیرهای مشخص، می‌توانند به داخل هواراه‌های شش‌ها، تا خوردگی‌های روده، بطن‌های قلب، و بسیاری از جاهای دیگر بدن که پیشتر دسترسی به‌آن‌ها مقدور نبود، نگاه دقیقی بیندازند. با قرار دادن احساسگرهای تار نوری در داخ

کاربرد فیبرهای نوری

ادامه مطلب ...
کمک گاوها به نوزادان نارس

مترجم: زهرا هدایت منش. منبع: راسخون. به کار گیری ماده‌ای که از شش‌های گاو استخراج می‌شود و برای فِرِش کردن ریه‌های نوزادان نارس استفاده می‌شود، میزان مرگ و میر این نوزادان را به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش داده است. در مطالعه‌ای که بر روی 240 نوزاد نوزاد نارس که وزن هنگام تولدشان بین 700 تا 1400 گرم بود صورت گرفت، مشخص شد که کمتر از 12 درصد نوزادانی که این ماده به آنان داده می‌شود در 48 ساعت اول زندگی تلف می‌شوند. از این مقدار تنها 2 درصد به دلیل مشکلات تنفسی فوت می‌کردند. اما میزان مرگ‌ و میر نوزادانی که این ماده را نمی‌گرفتند 20 درصد بود، و مش

ادامه مطلب ...
ابزارها و رساله‌های جراحی در دوره‌ی اسلامی

نویسنده: گروه نویسندگان. الف) ابزارها. چون پزشکان دوره‌ی اسلامی برای معالجه‌ی بیماری‌ها، بیشتر از گیاهان دارویی استفاده می‌کردند، نوشته‌های راجع به آلات و وسایل جراحی در تاریخ پزشکی دوره‌ی اسلامی، از دیگر آثار پزشکی این دوره، به مراتب کمتر است. گفتنی است که مفهوم ابزار جراحی نزد پزشکان و جراحان دوره‌ی اسلامی با مفهوم امروزی آن کاملاً متفاوت است. نزد آنان، ابزار جراحی فقط وسیله‌ای برای جرح و بریدن عضو یا محلی از بدن انسان نبوده، بلکه به انواع آلاتی که در شکسته بندی یا کارهایی مانند آن نیز به کار می‌رفته، اطلاق می‌شده است. ظاهراً مهم‌ترین منبعی

ادامه مطلب ...
جراحی و جراحان در دوره‌ی اسلامی

نویسنده: گروه نویسندگان. الف) تأثیر جراحی پیش از اسلام بر جراحی دوره‌ی اسلامی. پیش از ظهور اسلام، خونگیری و داغ کردن انجام می‌شده، و ظاهراً جراحی در روش‌های درمان آن دوره و اوایل دوره‌ی اسلامی نقش مهمی نداشته است. (1). درباره‌ی وضع حرفه‌ی پزشکی پیش از ظهور اسلام تا اواسط قرن دوم، شواهد اندکی وجود دارد. همچنین تعیین میزان اصالت گزارش‌های مربوط به ابن‌ابی رِمثه- که گویا معاصر پیامبر صلی‌الله‌علیه و آله‌وسلم بوده و با جراحی مختصری خالی را از بین شانه‌های پیامبر برداشته- دشوار است. درباره‌ی پزشکانی که در دربار نخستین خلفای اموی کار می‌کردند نیز م

ادامه مطلب ...
جراحی در دوران جدید ایران

نویسنده: گروه نویسندگان. به گفته‌ی شاردن (1053-1125/ 1643-1713)، سیاح فرانسوی، جراحی نزد ایرانیان فن ویژه‌ای شمرده نمی‌شد و به طور سنّتی جراحی‌های ساده‌ای چون فَصد (خونگیری) را دلاکان و سلمانی‌ها انجام می‌دادند، (1) چنان که در دارالشفاء، که شاه عباس اول (حکـ: 996-1038) بنا نهاد، در میان کارکنان بیمارستان جراح نبود؛ (2) با این حال، او ذکر کرده که نزد پزشکان شاه کتاب‌های کالبدشکافی دیده است. (3) به رغم این اظهارنظر، سیاحان دیگر حضور جراحان را در ایران آن روز ثبت کرده‌اند، گرچه تعداد آنان کمتر و موقعیت اجتماعی‌شان بسیار نازل‌تر از پزشکان و داروسا

ادامه مطلب ...
تفاوت میان ناحیه‌ی بروکا و ناحیه‌ی ورنیکه در مغز

مترجم: رزیتا ملکی‌زاده. منبع: راسخون. وظیفه اصلی ناحیه‌ی بروکا Broca‏‏ در مغز انسان، تولید زبان معنادار بوده، به طوری که فرد بتواند به صورت منطقی و روان صحبت نماید. ناحیه‌ی ورنیکه Wernicke ‎ مسئول درک اظهارات تولید شده توسط گوینده بوده که اساساً در پردازش زبان نقش دارد. در مقاله‌ی ذیل مقایسه‌ای میان این دو ناحیه صورت گرفته است. آیا می‌دانستید؟. ناحیه‌ی بروکا یعنی واحد تولید گفتار در مغز، همچنین در بیان افکار به شکل واژه کمک می‌کند . مغز انسان که محل بیش از 100 میلیارد نورون می‌باشد، پیچیده‌ترین اندام بدن ما محسوب می‌شود. که بر روی عملکردهای

ادامه مطلب ...
بیماری‌های چشم و روش‌های درمان آن در دوره‌ی اسلامی

نویسنده: امیلی سَوِج اسمیت. مترجم: محمد باقری. چشم پزشکی در دوره‌ی اسلامی، به رغم تکیه‌ی فراوان بر منابع یونانی، بیانگر پیشرفت علمی چشمگیری نسبت به رساله‌های یونانی است، از جمله شناخت برخی عوارض آسیب شناسی، مانند سَبَل (1) که برای درمان آن روش‌های جراحی پیچیده‌ای در اندک زمان ابداع شد. عمّاربن علی موصلی (چشم پزشک اهل قاهره، متوفی اواخر قرن چهارم) نیز گرچه در المنتخب من علم العین و علاجها فقط درباره‌ی 48 بیماری بحث کرده است، ولی کتابش شامل برخی موارد بالینی جالب توجه و ادعای طراحی سوزن توخالی برای بیرون آوردن آب مروارید از چشم به وسیله‌ی مکش می

درمان بیماریهای چشم بیماریهای چشم و درمان روشهای درمان چشم

ادامه مطلب ...
ساختار چشم در نزد حكمای متقدم

نویسنده: سید حسین رضوی برقعی. در این زمینه، کالبدشناسی دقیق و شگفت انگیزی وجود داشته، گرچه به طور طبیعی با اشتباهاتی همراه بوده است، از جمله همه‌ی حکما و پزشکان این دوره، عدسی (جلیدیه) را به اشتباه در مرکز چشم، و دیگر رطوبت‌ها (مایع‌ها) و طبقات (لایه‌ها) را برای تغذیه و محافظت از عدسی می‌دانستند. موقعیت درست عدسی را نخستین بار در 1009/1600 فابریسیوس آب آ کواپندانته (1) تشریح کرد. (2) حنین و پیروانش عصب بینایی را مجوف می‌دانستند تا روح باصره از مغز به سوی چشم در آن جریان یابد. حنین شش ماهیچه‌ی چشم را به خوبی تشریح کرده، ولی منقبض کننده‌ی سه ل

ادامه مطلب ...
توتیا چیست؟

نویسنده: هوشنگ اعلم. توتیا (1)، به معنای اخصِّ کنونی آن، اُکسید ناسره‌ی روی (zno) است که به وقت تصفیه، تکْلیس (2) یا تصعید (3) بعض سنگ‌های کانیِ (4) حاوی روی (zn)- مثلاً، بِلْند (5) (سنگ کانی سولفور روی)، کالامین (6) (سیلیکات (7) طبیعی روی) و اسمیتسونیت (8) (کَربُنات طبیعی روی)- به رنگ‌های مختلف (سفید، زرد، قهوه‌ای، سبز) ناشی از وجود فلزها یا مواد دیگر همراه با روی، حاصل می‌شود. درگذشته آن را برای ساختن برنج (9) (آلیاژ مس و روی) و درمان برخی بیماری‌های چشم به کار می‌بردند و اشتباهاً یا توسّعاً این نام را به بعض ترکیب‌های فلزی مشابه و حتی به مو

توتیا چیست؟

ادامه مطلب ...
قوه‌ی بینایی در دیدگاه حكمای مسلمان در قرون متقدم

نویسنده: نگار نادری. روش تشریح چشم بین حکمای دوره‌ی اسلامی برگرفته از تشریح جالینوسی، اما کاربردی‌تر بود. (1) اوج دستاوردهای چشم پزشکی دوره‌ی اسلامی را کتاب‌های تذکرة الکحالین و المنتخب من علم العین و علاجها دانسته‌اند. حکمای دوره‌ی اسلامی از روح و قوای بدن تلقی خاصی داشتند که بخش مهمی از آن از طریق ترجمه‌های حنین از آثار یونانیان، به ویژه آرای جالینوس،‌ (2) به آنان منتقل شده بود. (3) از جمله، آرای غایت شناسانه‌ی جالینوس که مبنی بر اینکه هر چیزی در بدن به منظوری خلق شده است. (4) که هماهنگ با دیدگاه‌های اسلامی بود، و از همین رو، بینایی بیشتر

ادامه مطلب ...
چشم پزشكی جدید در ایران

نویسنده: نگار نادری. چشم پزشکی به شیوه‌ی جدید در ایران از تأسیس مدرسه‌ی دارالفنون (1) (1268) آغاز شد. پیش از آن، شغل کحّالی از طبابت یا حکیم باشی گری جدا بود و حتی مهارت برخی از کحالان سنّتی زبانزد بود. (2) کحالان جراحی‌های گوناگونی می‌کردند، از جمله برای درمان کجی مژگان، تراخم، ناخنک و آب مروارید. برخی کحالان زن نیز به دلیل مهارتشان شهرت داشتند. (3) کحالی سنّتی تا سال‌ها پس از تأسیس دارالفنون ادامه یافت. درباره‌ی کاربرد عینک قدیم‌ترین سند، دو تصویر از رضا عباسی در حال نقاشی است متعلق به 1087 در اصفهان، که در هر دو رضا عباسی عینک به چشم دا

چشم پزشکی جدید چشم پزشکی ایران

ادامه مطلب ...
رساله‌های چشم پزشكی در تاریخ تمدن اسلامی

نویسنده: سید حسین رضوی برقعی. در میان شاخه‌های طب، کارنامه‌ی چشم پزشکی تمدن اسلامی از تمدن‌های دیگر درخشان‌تر است. پزشکان اسلامی توجه و مهارت خاصی در تشخیص و درمان بیماری‌های چشم داشتند. از آثار یونانیان، از روزگار فیثاغورس (حـ 570- حـ 495 ق م) تا سده‌ی دوم هجری، رساله‌های اندکی را می‌شناسیم که به عربی ترجمه، و بر آثار بعدی خود تأثیر گذاشته بودند. این رساله‌ها عبارت‌اند از: کتاب العین، از بقراط؛ (1) فی تشریح العین، منسوب به روفس افسیسی؛ (2) علل العین و علاجاتها، از اسکندر ترالسی؛ (3) فی دلائل علل العین، فی تشریح العین، و جوامع جالینوس فی الا

تاریخ چشم پزشکی چشم پزشکی در تمدن اسلامی تاریخ تمدن پزشکی

ادامه مطلب ...
بیماری تراخم در نوشته‌های متقدمین

نویسنده: برتران تی یری. مترجم: محمد تقی زاده مطلق. اسحاق، جرجانی، درمان تراخم، ابن سینا. تراخم، نوعی عفونت مزمن چشم است. این بیماری نخست ملتحمه (غشای نازکی که بخش داخلی پلک را می‌پوشاند) و سپس بخش تحتانی سفیدی چشم را مبتلا می‌کند و پس از آن عفونت به دیگر بافت‌های پلک و قرنیه سرایت می‌کند. عامل ایجاد تراخم، باکتری ریزی به نام. کلامیدیا تراکوماتیس (1) است. این باکتری، انگلی است که درون سلول‌های یوکاریوتیک (2) [= سلول‌هایی که در آنها هسته با غشایی از سیتوپلاسم جدا شده است] زندگی می‌کند. تراخم در مناطق حارّه‌ای شیوع داشت، بیماری خطرناکی بود و ت

ادامه مطلب ...
معرفیِ كتابِ تذكرة الكحّالین

نویسنده: مهدی محقق و فرید قاسملو. تذکرة الکَحّالین، از مهم‌ترین آثار چشم پزشکی اسلامی، تألیف علی بن عیسی کحّال، چشم پزشک قرن چهارم است. تاریخ تألیف کتاب معلوم نیست. چنانکه از مقدمه‌ی آن برمی‌آید، این کتاب در پاسخ دوستی نوشته شده که از علی بن عیسی درباره‌ی کتاب جالینوس در بیماری‌های چشم پرسیده بود و مؤلف از او با عنوان برادر فاضل یاد کرده است. (1) بنابر مقدمه،‌ (2) علی بن عیسی این کتاب را با اختصار و ایجاز، اما با هدف جمع آوری اطلاعات درباره‌ی همه‌ی بیماری‌های چشم، تألیف نموده است تا مخاطبان را از مراجعه به کتاب‌های دیگر در این زمینه بی نیاز

ادامه مطلب ...
آشنایی با كتابِ الكافی فی الكحل

نویسنده: نگار نادری. نوشته‌ی خلیفة بن ابی المحاسن حلبی. خلیفة بن ابی المحاسن حلبی، چشم پزشک شامیِ اهل حلب در سده‌ی هفتم، مؤلف کتاب الکافی فی الکُحْل، از کتاب‌های مهم چشم پزشکی در تمدن اسلامی است. از زندگی وی اطلاع اندکی در دست است. در کتاب‌های تراجم پزشکان و تاریخ حلب، مطلبی درباره‌ی او نیامده است و صرفاً از فحوای کتابش به اطلاعاتی دست می‌یابیم. حتی ابن اصیبعه که با او هم زمان بوده و در همان شهر می‌زیسته، از او نامی نبرده است. این واکنش ابن ابی اصیبعه را عمدی و مشابه برخورد او با ابن نفیس و صلاح الدین کحال حموی دانسته‌اند؛ این امر در دیگر ک

الکافی فی الکحل

ادامه مطلب ...
هضم مکانیکی در مقابل هضم شیمیایی

مترجم: رزیتا ملکی‌زاده. منبع:راسخون. در هضم به شیوه‌ی مکانیکی، مواد غذایی از طریق روش‌های فیزیکی شکسته یا تجزیه می‌شوند، در حالی که هضم به شیوه‌ی شیمیایی از مواد شیمیایی (آنزیم‌ها و اسیدها) جهت تسریع شکستن مواد غذایی به مواد مغذی ساده‌تر استفاده می‌شود. مقاله‌ی ذیل هضم مکانیکی را در مقابل هضم شیمیایی مورد توجه قرار داده است. آیا می‌دانستید؟. از سرگرفتن یک شیوه زندگی سالم، که به معنی پیروی از یک رژیم غذایی سالم، خوردن وعده‌های غذایی کوچک در طول روز و ورزش روزانه است، به هضم بهتر غذا کمک می‌کند. اغلب گفته می‌شود که آنچه ما می‌خوریم نشان دهنده‌ی

ادامه مطلب ...
تفاوت میان ناحیه‌ی بروکا و ناحیه‌ی ورنیکه در مغز

مترجم: امین حسین پور. منبع:راسخون. کار اصلی ناحیه‌ی بروکا ایجاد زبان معنادار است به طوریکه، شخص بتواند به طور محسوس و روان صحبت کند. ناحیه‌ی ورنیکه مسئول درک عبارت‌های ایجاد شده توسط گوینده است. ناحیه‌ی ورنیکه لزوماً در پردازش زبان درگیر است. مقاله‌ی زیر به مقایسه‌ی میان این دو ناحیه می‌پردازد. مغز انسان با دارا بودن بیش از صد میلیارد نورون، پیچیده‌ترین عضو بدن ماست. مغز کنترل کاملی بر روی کارکردهای مختلف بدن دارد. مغز به نواحی مختلفی تقسیم شده است که وظایف خاص بدن را اجرا می‌کند. نواحی در مغز وجود دارد که آنچه را که صحبت می‌شود مورد آنال

ادامه مطلب ...
عفونت بر IQ تأثیر می‌گذارد

نویسنده: حمید وثیق زاده. منبع:راسخون. تحقیقات جدید نشان می‌دهد که عفونت بر توانایی ادراکی که توسط IQ ارزیابی می‌شود تأثیر می‌گذارد. این گسترده‌ترین نوع تحقیق تا به امروز است و یک ارتباط روشن بین سطوح عفونت و ادراک آسیب دیده را نشان می‌دهد. هر فرد می‌تواند از عفونتی که در شکمش، مجاری ادراری یا پوستش باشد رنج ببرد. اما یک تحقیق دانمارکی نشان می‌دهد که مشکل فرد بیمار با درمان عفونت لزوماً تمام نمی‌شود و عفونت به طور یقین بر توانایی ادراکی که توسط تست IQ ارزیابی می‌شود تأثیر می‌گذارد. دکتر مایکل اریکسون بنروس، متخصص و عضو مرکز ملی تحقیق BSS آرهوس

ادامه مطلب ...
اجابت توصیه های پزشكی توسط بیمار

نویسنده: آنتونی جیمز کرتیس. مترجم: دکتر فرامرز سهرابی. اجابت (یا موافقت با توصیه) ‌می تواند به مثابه «حدی که رفتار بیمار (از لحاظ خوردن داروها، پی گیری رژیم غذایی یا سایر تغییراتی که در شیوه زندگی بوجود می آید) با توصیه های پزشکی و بهداشتی سازگار و هماهنگ باشد، تعریف شود» (هاینز و همکاران (1)، 1979). این امر یکی از دغدغه های فزاینده روانشناسان سلامت و متخصصان پزشکی است. همچنین اجابت به مثابه یکی از اصلی تر��ن ابزار برای بهبودی بیمار و گسترش بهداشت (سلامت) مثبت در جامعه است. اصطلاح " اجابت" بخاطر در برداشتن بار مسئولیتی مورد انتقاد قرار گرفته

ادامه مطلب ...

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه