● معمولا چقدر زمان می برد تا فردی که دچار اغما شده از آن حالت خارج شود؟ باتوجه به عوامل ایجادکننده اغما، ممکن است این حالت بین چند روز تا چند هفته طول بکشد و باتوجه به اینکه چه میزان طول بکشد عاقبت و پیش آگهی اغما مشخص می شود. به این صورت که هر چه اغما بیشتر طول بکشد، احتمال برگشت بیمار کمتر است. حالت دیگری هم داریم به نام حالت نباتی و این حالتی است که اگر اغما بیش از ۴ هفته طول بکشد، معمولا بیمار دیگر به هوش نمی آید.

● معمولا چقدر زمان می برد تا فردی که دچار اغما شده از آن حالت خارج شود؟

باتوجه به عوامل ایجادکننده اغما، ممکن است این حالت بین چند روز تا چند هفته طول بکشد و باتوجه به اینکه چه میزان طول بکشد عاقبت و پیش آگهی اغما مشخص می شود. به این صورت که هر چه اغما بیشتر طول بکشد، احتمال برگشت بیمار کمتر است. حالت دیگری هم داریم به نام حالت نباتی و این حالتی است که اگر اغما بیش از ۴ هفته طول بکشد، معمولا بیمار دیگر به هوش نمی آید. حالت نباتی، حالتی است که فرد چشم هایش را باز می کند ولی آگاهی ندارد، نمی تواند پاسخ بدهد، کنترل ادرار و مدفوعش را ندارد و قادر به حرکت ارادی نیست. افرادی هم هستند که به نیمکره مغزشان صدمه وارد شده است اما ساقه مغزشان سالم است. این افراد دچار حالت نباتی پایدار می شوند و اغمایشان طولانی می شود.

● آیا فردی که از اغما خارج می شود کاملا بهبود می یابد؟
افرادی که دچار اغما می شوند چند حالت پیش رو دارند؛ یا ممکن است از دنیا بروند یا ممکن است کاملا خوب بشوند. بین این دو حالت هم حالتی وجود دارد که اغما یادگارهایی برای فرد باقی می گذارد مانند اختلال حافظه و اختلالات حرکتی. حالت دیگری هم وجود دارد و آن اینکه بیمار هیچ گاه از حالت کما بیرون نمی آید و یک حالت نباتی پیدا می کند که ممکن است سال ها طول بکشد. به این حالت، «شبه اغما» می گویند.


● تفاوت اغما با مرگ مغزی چیست؟

مرگ مغزی یک حالت شبه اغماست و زمانی رخ می دهد که هم دو نیمکره مغز تخریب شده باشد هم ساقه مغز و بیمار فقط با قسمت تحتانی ساقه مغز زندگی می کند. مرگ مغزی یک حالت برگشت ناپذیر است. ممکن است بیمار تا چند هفته در این حالت، زنده بماند ولی درنهایت هیچ برگشتی به زندگی طبیعی نخواهد داشت. این افراد کاندیدای پیوند اعضا هستند.

● طولانی ترین زمانی که فردی در کما به سر برده چقدر بوده است؟
گفته می شود مرحوم علی اکبر دهخدا بعد از یک سکته مغزی حدود چند سال در حالت نباتی پایدار به سر برده است ولی من افرادی را می شناسم که به دنبال ضربه تصادف دچار اغما شده و بعد به هوش آمده اند. معمولا خود اغما یک ماه طول می کشد ولی حالت نباتی پایدار ممکن است تا سال ها ادامه داشته باشد. بسیاری از اطرافیان بیمار هزینه می کنند و بیمارشان را در این حالت نگه می دارند به امید اینکه روزی درمانی برای این حالت نباتی پایدار پیدا شود و بتوانند مغز را پیوند بزنند که البته هنوز راهی برای آن پیدا نشده است.


● اگر فردی ناگهان دچار حالت اغما شد تا رسیدن به بیمارستان یا رسیدن اورژانس چه کارهایی باید برای او انجام داد؟

اولین اقدام بررسی راه هوایی است. زیرا تنها موادی که مغز می تواند از آنها استفاده کند اکسیژن و قند است. اگر حدود ۳ تا ۵ دقیقه خون حاوی اکسیژن و قند به مغز نرسد، تخریب می شود و از بین می رود بنابراین اگر با فردی که هوشیاری خود را از دست داده، مواجه شدید؛ اولین کاری که باید بکنید این است که داخل دهانش را بررسی کنید تا مطمئن شوید جسم خارجی، دندان مصنوعی، استفراغ و... در دهانش نباشد و راه هوایی او کاملا باز باشد. دومین اقدام این است که اگر بیمار نفس نمی کشد به او تنفس مصنوعی یا تنفس دهان به دهان بدهید. سومین کار برقراری جریان خون است. اگر خونریزی دارد، اگر قلبش کار نمی کند و نبض ندارد، یک فشار روی سینه اش وارد کنید تا قلب حرکت کند و بتواند خون را سریعا به مغز برساند.

● تغذیه افرادی که مدت ها در حالت کما هستند به چه صورت است؟
در ابتدا معمولا برای این افراد یک رگ گرفته می شود تا مواد قندی و مواد مورد نیاز دیگر از طریق سرم به بیمار برسد. چنانچه اغما بیش از ۲۴ ساعت طول بکشد، یک لوله از راه دهان به معده تعبیه می شود و مواد خوراکی که معمولا به صورت مایعات و پوره هستند از طریق این لوله وارد معده بیمار می شود. این حالت می تواند ۲ تا ۳ هفته ادامه داشته باشد اما اگر اغما بیش از این طول بکشد از دستگاهی به نام «پگ» استفاده می کنند که از طریق آن معده را سوراخ و غذا را مستقیما وارد معده می کنند زیرا استفاده طولانی مدت از لوله ممکن است عفونت ایجاد کند.


● حین اغما و بستری شدن طولانی چه خطراتی بیمار را تهدید می کند؟

یکی از خطرات این است که ترشحات دهان و حلق ممکن است وارد ریه شوند و مشکلاتی را برای بیمار ایجاد کنند. همان طور که گفتم بیمار اغمایی قادر به دفع ادرار نیست بنابراین پرستار باید بررسی کند که چنانچه مثانه بیمار پر و ادرار نکرده است سریعا برایش سوند بزنند. از طرفی بیمار اغمایی باید دهانشویه شده و دهانش تمیز شود. بیمار اغمایی در معرض دچار شدن به زخم بستر هم است زیرا مدت طولانی بی حرکت است و اگر وضعیت اش تغییر نکند قسمت هایی از بدن مانند پشت، باسن و پاشنه هایش زخم می شود. بیمار باید هرچند ساعت یک بار جابه جا شده و ماساژ و فیزیوتراپی تنفسی برایش انجام شود. مفاصل باید مرتب حرکت داده شوند تا بیمار دچار خشکی مفاصل نشود بنابراین فیزیوتراپی یکی از اقدام های مهمی است که صرف نظر از علت باید برای بیمار اغمایی انجام شود.


● برای رتبه بندی هوشیاری بیماران اغمایی از برخی اعداد استفاده می شود که غیرقابل فهم برای خانواده است. معنای این اعداد چیست؟
از آنجا که ما نمی توانیم بیمار اغمایی را معاینه کنیم یا وقت کمی داریم و سریع باید به همکاران پزشک و پرستار بسپاریم که هوشیاری بیمار چند است، از مبنایی به نام GCS استفاده می کنیم. معیار GCS به این شکل است که یک فرد طبیعی که صحبت می کند و کلام دارد عدد ۵ و اگر در حالت اغما باشد و نتواند صحبت کند عدد یک می گیرد. به این حالت معیار کلامی گفته می شود. دومین معیار، حرکتی است. اگر فرد حرکت کامل داشته باشد، راه برود و مانند یک فرد طبیعی باشد عدد ۶ و اگر هیچ گونه حرکتی نداشته باشد عدد یک می گیرد.

معیار سوم، چشم است. فرد طبیعی با حرکات طبیعی چشم عدد ۴ و اگر چشم ها بسته باشد و حرکت نکند عدد یک می گیرد. جمع این اعداد ۱۵ می شود. بنابراین عدد هوشیاری یک فرد طبیعی ۱۵ است اما در فرد اغمایی با توجه به اینکه در چه طیفی از اغما باشد، عددش متفاوت است زیرا اغما دارای یک طیف از خفیف تا خیلی عمیق است. هر چه اغما عمیق تر باشد عاقبت و پیش آگهی آن بدتر است. پس در یک اغمای خیلی عمیق یا مرگ مغزی میزان عدد هوشیاری ۳ است (۱ چشم+ ۱ کلام+ ۱ حرکت). حال باتوجه به طیف اغما عدد هوشیاری بین ۳ تا ۱۵ متغیر است. مثلا اگر عدد هوشیاری بیماری ۱۲ باشد بهتر از آن است که عدد هوشیاری اش ۹ باشد. اگر عدد هوشیاری زیر ۱۰ برود، گفته می شود که اغما در حال عمیق شدن است.

                    
کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :
مطالب مشابه :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه